Učitavam tekst...
Učitavam tekst...
Savremene terapije za lečenje karcinoma danas su dostupne i primenjuju se kako u svetu, tako i u našoj zemlji. Ipak, dok se uočava porast broja obolelih, stručnjaci neprestano apeluju da je prevencija i dalje najmoćnije oružje u sprečavanju i uspešnom lečenju svih, pa i malignih oboljenja.
Služba za produženo lečenje i negu Zdravstvenog centra Valjevo svakodnevno zbrinjava najteže onkološke pacijente iz čitavog Kolubarskog okruga. Prema najnovijim statističkim podacima, do kraja jula 2026. godine u ZC Valjevo dijagnostikovano je 557 novoobolelih. Radi poređenja, tokom čitave 2025. godine na ovom području zabeleženo je ukupno 769 novih slučajeva.
Po lokalizacijama, do kraja jula najviše je novootkrivenih slučajeva karcinoma kože — 141 (od čega 11 malignih melanoma), zatim gastrointestinalnog trakta 128, dojke 73, muških genitalnih organa 65, ženskih genitalnih organa 42, pluća 40, urinarnog trakta 32, štitne i paraštitne žlezde 20, usta i ždrela 8, kao i 3 slučaja karcinoma larinksa. Novootkriveno je i 6 pacijenata sa metastatskim promenama, dok u prvih sedam meseci ove godine nije bilo registrovanih slučajeva karcinoma mozga i jezika.
Iako i dalje postoje izuzetno teški tipovi karcinoma koji su u naprednim fazama neizlečivi, poput tumora pankreasa i želuca - kod većine drugih oboljenja napravljen je ogroman pomak.
"Svaki tumor koji se otkrije na samom početku nosi mogućnost izlečenja od čak 90 posto. Zato moramo neprestano apelovati na preventivne preglede i skrininge", ističe dr Tijana Tomić Lukić, specijalista onkologije.
Dr Tomić Lukić objašnjava da se u lečenju raka pluća desio značajan pomak uvođenjem moderne imuno i biološke terapije, koje se daju kako u odmaklim fazama, tako i preventivno nakon operativnih zahvata.
Dr Tijana Tomić Lukić posebno skreće pažnju pacijentima da ne rade tumor markere samoinicijativno i bez konsultacije sa lekarom. Povišene vrednosti tumor markera često mogu pokazivati samo običnu upalu u organizmu. Kod pušača je, na primer, ukupni CA marker povećan tri do pet puta, ali to ne znači da te osobe imaju karcinom.
Kada je reč o redovnim kontrolama, preporuka je da svaka osoba starija od 30, a posebno iznad 40 godina, jednom godišnje uradi osnovne preglede u koje spadaju laboratorijske analize, snimak pluća i ultrazvuk stomaka. Za žensku populaciju tu su još i mamografija i ginekološki pregled sa kolposkopijom, dok bi muškarci nakon 50. godine trebalo da urade PSA test za prostatu i test na okultno krvarenje u stolici. Sve ovo su rutinski pregledi na koje pacijente može uputiti lekar opšte prakse iz Doma zdravlja.
U našoj zemlji trenutno se sprovode tri organizovana skrining programa za rano otkrivanje i sprečavanje oboljenja.
Na organizovani skrining raka dojke pozivaju se žene starosti od 50 do 69 godina na mamografski pregled svake dve godine, s tim što je preporuka da se prva mamografija uradi posle 40. godine života.
Na skrining raka grlića materice pozivaju se žene starosti od 25 do 64 godine, koje se svake tri godine upućuju na ginekološki pregled sa Papanikolaou (PAP) testom.
Na skrining kolorektalnog karcinom pozivaju se muškarci i žene starosti od 50 do 74 godine, koji se svake dve godine upućuju na imunhemijski test na skriveno krvarenje u stolici (FIT test).
Brz tempo života, stres, pušenje, konzumacija alkohola, nezdrava ishrana bez dovoljno fizičke aktivnosti, kao i zagađenost i izloženost štetnim materijama na radnom mestu, predstavljaju glavne faktore rizika.
Poslednjih godina uočljivo je da se starosna granica obolelih pomera ka mlađoj i radno sposobnoj populaciji, iako je najveća brojnost i dalje među starijima od 65 godina. Značajnu ulogu igra i nasledni faktor, pa su u kliničkoj praksi zabeleženi slučajevi da u jednoj porodici tri generacije obole od karcinoma pluća.
Ohrabruje činjenica da je primena savremenih terapija u ZC Valjevo izuzetno brza, pa se lekovi uključuju u roku od sedam do deset dana od donošenja odluke konzilijuma. Dodatno, zahvaljujući konzilijumima koji se jednom mesečno organizuju u saradnji sa lekarima sa Instituta za onkologiju i radiologiju Srbije (IORS), pacijentima iz Kolubarskog okruga znatno je olakšano lečenje jer više ne moraju da putuju u Beograd.